Eind 800 kwam Karel de Grote opnieuw naar Rome, om de bevindingen van de commissie die hij had ingesteld in de affaire rond Leo III, bekend te maken. De paus had een hele zee van mensen uit de wijde omgeving opgetrommeld: priesters, burgers en boerenvolk. Hij werd vrijgesproken van alle beschuldigingen. Maar dat was nog niet alles. Kerst kwam eraan.
Op 25 december trok de koning, begeleid door zijn edellieden, door de straten van Rome in de richting van de Sint Pieter, onder luid gejuich van de massa. De stoet ging de basiliek binnen, liep door het met kaarsen verlichte middenschip en arriveerde bij het priesterkoor. Daar knielde Karel aan de voet van het altaar en gaf zich over aan gebed.
Op dat moment haalde Leo een gouden kroon uit het tabernakel en plaatste die op het hoofd van de koning. Driemaal achtereen klonk, in het Latijn, door de kerk: ‘Lang leve Karel Augustus, groot en vredelievend keizer van Rome, gekroond door God.’ Volgens de kerkelijke bronnen wijdde Leo ook Karels gelijknamige zoon tot koning der Franken. Aan het eind van de plechtigheid legde Karel bij het altaar geschenken neer, waaronder een zilveren paneel, een gouden hostieschaaltje en drie met edelstenen bezette kelken.
Niet-kerkelijke kroniekschrijvers geven een heel andere lezing van het gebeuren. Zij beweren dat de koning verrast werd door een onaangekondigde kroning. Einhard schrijft: ‘Karel de Grote zou nooit een voet in de Sint Pieter hebben gezet, ook al was het Kerst, als hij tevoren had geweten wat de paus met hem voorhad.’
