De mens van nu kan zich alleen maar verbazen over de theologische disputen en de ketterse stromingen die in de eerste eeuwen van de Kerk ontstonden
Zo was er het vraagstuk van de natuur van Jezus (God of mens, of beide?). De monnik Eutyches was van mening dat er alleen sprake was van een goddelijke natuur. Flavianus, patriarch van Constantinopel, organiseerde een concilie om hem te excommuniceren. Eutyches deed een beroep op de bisschoppen van Alexandrië en Rome en er moest een nieuw concilie in Efeze bijeengeroepen worden. Daar kreeg de beklaagde rugdekking van de Egyptische vertegenwoordigers, die een gloeiende hekel hadden aan Constantinopel en Flavianus zo hard aanpakten dat hij het niet overleefde.
Paus Leo I had zich al eerder uitgesproken ten gunste van de patriarch. Uit verontwaardiging over de dood van Flavianus nam hij afstand van de synode van Efeze – hij sprak van een ‘boevensynode’ – en riep hij een ander concilie bijeen in Chalcedon, dat de dubbele natuur van Jezus erkende en Eutyches alsnog excommuniceerde. De Syrische en Egyptische geestelijken verwierpen die uitspraak en schaarden zich achter de leer van Eutyches.
Een orthodoxe bisschop die naar Alexandrië werd gestuurd om orde op zaken te stellen, werd op Goede Vrijdag door een menigte gelyncht in de kathedraal. Het zogeheten monofysitisme werd de nationale religie van de christenen in Syrië en Egypte en verbreidde zich ook naar Armenië. Ook nu was godsdienst vooral weer een dekmantel voor het streven naar onafhankelijkheid ten opzichte van Constantinopel.
