Dat Italië een land is dat bezaaid ligt met archeologische vondsten hoeven we niet meer uit te leggen. Toch is een écht unieke vondst gedaan op een boogscheut van Pompeji, in Civita Giuliana. Op zes meter diepte onder straatniveau is een kar gevonden. Niet zomaar je alledaagse transportkar die winkeliers gebruikten om hun goederen te verplaatsen.
Het gaat om een pilentum, een kar voor ceremonieel gebruik bij festivals of processies, waarvan maar enkele exemplaren bekend zijn. Je zou die een beetje als de limousine van de oudheid kunnen zien. In 2018 waren in een ruimte vlakbij al resten van drie paarden gevonden. De kar die nu is gevonden stond in een portico van twee verdiepingen. Ook delen van het hout dat het plafond hiervan vormde is bewaard gebleven en ook dat is tamelijk uniek. Archeobotanisch onderzoek heeft uitgewezen dat het om eik gaat. Normaal gezien vergaat organisch materiaal wanneer het in aanraking komt met de lucht. In Pompeji zijn alle slachtoffers en alle hout vergaan omdat de aslaag luchtdoorlatend is. Bij opgravingen prikt men naar holtes in de aslaag, om ze te kunnen vullen met vloeibaar gips. Na het weggraven van de as verschijnt dan een gedetailleerd gipsafgietsel van een slachtoffer, een boomstronk of … een vergane houten deur.
In Herculaneum, dat bedekt is door een vulkanische modderstroom, zijn wel op vele plekken resten van gecarboniseerd hout bewaard. Dat is ook hier het geval met de kar en het plafond. Deze beroemde gipstechniek, voor het eerst toegepast door Giuseppe Fiorelli, zo’n beetje de vader van de Italiaanse archeologie, werd ook hier gebezigd. In de gaten die in het vulkanische puin achtergebleven zijn, verschenen gipsen afdrukken van onderdelen van de kar die zijn vergaan, zoals de zitbank, afdrukken van touwen en zelfs plantenresten. Zoals steeds de laatste jaren werd de opgraving uitgevoerd door een multidisciplinair team van archeologen, paleobotanici, ingenieurs, enz… Je kan zelfs een 3D-scan van de kar, nog bedekt door het vulkanische stof, op internet bewonderen.
De chauffeursstoel met metalen arm- en rugleuningen voor één of twee personen steunt op vier hoge, ijzeren wielen. Verder bestaat de kar uit prachtig versierde bronzen platen en houten panelen met resten van rode en zwarte verf. Op de beelden zijn bronzen en tinnen medaillons te zien met erotische taferelen in reliëf. Daarnaast en op de achterzijde houden cupido’s, saters en nimfen zich op kleinere medaillons bezig met voor hen typische activiteiten. Dat, in combinatie met antieke bronnen, zou wel eens kunnen betekenen dat deze kar in het teken stond van het huwelijk of dat ze werd gebruikt om de bruid te vervoeren. In Rome waren Vestaalse maagden de enige andere vrouwen die ook per pilentum vervoerd mochten worden.
De opgraving was ook nog om een hele andere reden uniek. De kar is nu al verplaatst naar het labo, waar vulkanisch materiaal verwijderd zal worden en het restauratiewerk kan beginnen. Illegale tunnels op het terrein hebben namelijk duidelijk gemaakt dat er ook andere gegadigden aan het werk waren geweest. Sinds 2,5 eeuw geleden een aanvang gemaakt werd met opgravingen in deze regio die zo rijk is aan archeologische resten, is schatgraverij en een illegale markt waar hoge winsten geboekt kunnen worden een trieste constante geweest.
bekijk ook het filmje:
lees ook eerdere artikels ivm vondsten in Pompeji:
en de ontdekkingen in Pompeji gaan door
Bron foto’s: beniculturali.it, Luigi Spina
